Ripple kopen? Dit zijn de mogelijkheden
COLUMN 21-9-2019 09:15:00

Didier Saint-Georges: 'De aandelenmarkten moeten op zoek naar een nieuwe bron van rendement'


Fotobron: Carmignac

Door Didier Saint-Georges, Managing Director en lid van het Investment Committee bij Carmignac

(finanzen.nl) - De aanpak van de centrale banken het afgelopen decennium van de grote financiële crisis van 2008 heeft niet zozeer de economische activiteit aangezwengeld, maar vooral de financiële markten. Dat is zonneklaar. Toch kan dat de centrale banken moeilijk worden verweten.

Omdat de regeringen het lieten afweten en zich focusten op het verkleinen van hun begrotingstekort moesten de centrale banken wel op de voorgrond treden en het enige wapen inzetten waarover zij beschikken: het bepalen van de waarde van geld.

Opnieuw hetzelfde recept

Door een ongeziene rentedaling op gang te brengen en dus te zorgen voor overvloedige en goedkope 'monetaire liquiditeit', hebben zij eerst een diepe economische crisis afgewend en vervolgens de houders van obligaties (waarvan de koers stijgt als de rente daalt) en aandelen vanaf 2009 historische koersstijgingen geschonken.

Dat deden ze in de hoop dat spaarders die hun vermogen zagen aanzwellen meer zouden consumeren en bedrijven de uiterst lage financieringskosten zouden aangrijpen om te investeren. Bovendien hoopten ze dat overheden van de 'subsidiëring' door de centrale banken gebruik zouden maken om hun schulden af te bouwen.

Helaas bleven de productieve investeringen van de bedrijven zeer bescheiden en verhinderde de aanhoudend kwetsbare arbeidsmarkt een opleving van de consumptie. Tegelijk benutten de meeste regeringen de zegen van de lage rente om hun goede voornemens inzake schuldafbouw voor zich uit te schuiven.

Er tekent zich een nieuwe economische vertraging af. Zowel in de Verenigde Staten als in Europa besloten de centrale banken zich vanaf deze maand dan ook op om opnieuw hetzelfde recept toe te passen: nog meer vers geld in het financiële systeem pompen.

De wet van het afnemende rendement

Het eerste probleem waar die nieuwe opleving van monetair voluntarisme mee geconfronteerd zal worden, is de beruchte wet van het 'afnemende rendement'. Volgens die aloude economische wetmatigheid levert iedere herhaling van een bepaalde handeling steeds minder resultaat op.

Dat is wat er gebeurt met de verlaging van de rente: die is al zo sterk gedaald dat een verdere verlaging gedoemd is weinig effect te hebben. Diezelfde redenering geldt voor de economie: de bedrijven, die vaak al een hoge schuldenlast hebben en zich zorgen maken om hun orderboekjes, zullen niet snel geneigd zijn om hun investeringen op te trekken, zelfs als hun financieringskosten nog lager zouden worden.

Dat is ook van toepassing op de markten. Hoewel een rentedaling ongetwijfeld automatisch van invloed zal zijn op de obligatiekoersen zal het effect ervan op de aandelenmarkten onvermijdelijk verwateren.

Het gevaar voor het consumptiepeil

Het tweede probleem is dat die wet van het afnemende rendement stilaan degenereert tot de wet van het 'negatieve' rendement: de rentedaling leidt niet alleen tot een steeds geringere toename van de consumptie, maar begint zelfs de consumptie te schaden.

Dat is eenvoudig te begrijpen: wanneer de rente onder een bepaald punt daalt en uw in obligaties belegde spaargeld nog bitter weinig opbrengt, moet u tegen wil en dank meer sparen om uw inkomsten op peil te houden.

Een analyse van de kapitaalstromen naar obligatie- en geldmarktfondsen bevestigt dat: sinds begin 2019 staan die op een recordniveau, niet 'ondanks', maar 'door' de steeds lagere rente die beleggers ontvangen.

Geen onschuldig verschijnsel

Tegelijk ondermijnt de rentedaling het vermogen van banken om winst te genereren. Voor de economie wil dat zeggen dat een verdere verlaging van de richtrente door de centrale bank paradoxaal genoeg negatieve gevolgen begint te hebben voor de consumptie en de investeringen.

Voor de markten heeft dit tot gevolg dat het gebruikelijke fenomeen van communicerende vaten, waarbij spaarders onder een bepaald niveau van obligatierente met hun kapitaal steevast naar de aandelenmarkten trekken, zich ditmaal niet voordoet.

Dat een rentedaling een omgekeerd effect begint te hebben, is geen onschuldig verschijnsel. Het optimisme van aandelenbeleggers was de afgelopen tien jaar namelijk vooral gebaseerd op de wetenschap dat de belofte van de centrale banken om de rente te verlagen bijna automatisch voor stijgende aandelenmarkten zou zorgen.

Andere piste bewandelen

Waarop moeten ze hun vertrouwen in de toekomst baseren, zeker als de reële economie vertraagt? Die vraag kan de centrale banken en de overheden zelf niet onberoerd laten.

de financialisering van de economie, in het bijzonder in de Verenigde Staten, maar ook in Europa, heeft de reële economie gevoelig gemaakt voor het verloop van de financiële markten. Een forse terugval van de aandelenmarkten zou het ondernemers- en consumentenvertrouwen ongetwijfeld negatief beïnvloeden.

Om het gevaar van een forse en algemene vertraging van de economie af te wenden, lijkt het dan ook steeds meer noodzakelijk een andere piste te bewandelen dan de eindeloze renteverlagingen waar de centrale banken sinds tien jaar voor kiezen.

Het idee dat de overheden de economie kunnen aanzwengelen, wat bij gebrek aan budgettaire bewegingsruimte lange tijd uitgesloten was, maakt opgang. Duitsland, dat over de nodige begrotingsmarge beschikt, stond er altijd weigerachtig tegenover, maar de bruuske vertraging van de Duitse industrie heeft de bewindslieden aan het denken gezet.

Voorlopig verandert er niets

Voor de rest van de eurozone zal de Europese Centrale Bank onder leiding van Christine Lagarde de hulpbehoevende landen waarschijnlijk graag willen helpen om geloofwaardige herstelplannen te financieren.

Van de Verenigde Staten van Donald Trump, tot slot, is bekend dat ze zich weinig om begrotingsdiscipline bekommeren. Voor zo'n koerswijziging op overheidsniveau moeten de geesten echter nog wat rijpen en voorlopig blijven de centrale banken aan zet.

Niettemin kan het in 2020 voor spaarders een essentieel gegeven worden. Het is dan ook zaak om de ontwikkelingen op de voet te volgen.

Didier Saint-Georges is Managing Director en lid van het Investment Committee bij de Franse fondsenboutique Carmignac. Deze column is niet bedoeld als individueel advies tot het doen van beleggingen.

Wat denkt u?

Invoer toevoegen

pagehit