Ripple kopen? Dit zijn de mogelijkheden
COLUMN 13-6-2018 13:48:00

Didier Saint-Georges over de bronnen van spanning in de eurozone


Fotobron: Carmignac

Door Didier Saint-Georges, Managing Director en lid van het Investment Committee bij Carmignac

Het economische herstel onttrekt de structurele gebreken van de eurozone aan het zicht, maar ze zijn er nog wel. De eurolanden zijn nog lang niet zo ver dat zij een Europese begroting willen die in staat is om bij de volgende economische vertraging de beperkingen van de nationale begrotingen op te vangen.

Na de in 2016 ontstane bezorgdheid over de eurozone als gevolg van de Amerikaanse presidentsverkiezingen en het Brexitreferendum, ebde de vrees voor het uiteenvallen van de eurozone in ieder geval tijdelijk weg toen Macron in 2017 de Franse presidentsverkiezingen won.

In zijn campagne had hij namelijk beloofd om niet alleen de Franse economie, maar ook het Europese bestuur te hervormen. De Franse president bood in extremis dus een geloofwaardig alternatief voor het terugschroeven van het Europese project.

Het vuur is niet gedoofd

We zijn nu een jaar later en op enkele separatistische partijen na pleit geen enkele partij nog uitdrukkelijk voor een vertrek uit de eurozone, en het moeizame verloop van de Brexitonderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk vormt ook geen voedingsbodem voor separatistisch gedachtegoed.

In alle eurolanden doet de economie het momenteel dan ook goed. Toch is het anti-Europese vuur niet gedoofd. De publieke opinie is nog altijd bijzonder sterk verdeeld, en een groot deel van de bevolking vindt nog steeds dat de begrotingsteugels moeten gevierd worden om de rijkdom beter te verdelen, overeenkomstig het motto "my country first".

Deze bronnen van spanning zijn momenteel bijzonder sterk in Italië, niet alleen door het chronisch instabiele politieke systeem van het land, maar ook door een structureel probleem. De Italiaanse economie bestaat namelijk voor een groot deel uit kleine ondernemingen, die in de meeste gevallen weliswaar erg dynamisch zijn, maar gewoonlijk niet in staat zijn om te investeren in innovatie en productiviteit.

Twintig jaar van ondermaatse investeringen, die ook ontmoedigd worden door de strenge regels en de fiscale druk, maakt dat het gemiddelde beschikbare inkomen in Italië momenteel lager is dan vóór de crisis, terwijl de ongelijkheid bijzonder groot is gebleven.

Blootgelegde kwetsbaarheid

Het Italiaanse probleem legt echter de algemene kwetsbaarheid van de eurozone bloot. Geholpen door de zeer beschermende opstelling van de centrale bank en onlangs ook door de sterke economische prestaties zijn er wel enkele structurele hervormingen doorgevoerd. Bijvoorbeeld vanaf 2011 in Italië en recenter ook in Frankrijk.

Die hervormingen hebben echter het concurrentievermogen van de landen nog niet voldoende verbeterd, en de staatsschulden zijn er ook niet door gedaald. De budgettaire speelruimte is dan ook nog steeds erg beperkt.

Die zou op dit moment ruim onvoldoende zijn om een economische vertraging op te vangen. Als het begrotingsbeleid opnieuw versoepeld zou worden om de vertragende economieën te stabiliseren, zouden de markten dat zien als een problematische verslechtering van de solvabiliteit.

Brutale omslag in behandeling

De recente gebeurtenissen in Italië herinnerden beleggers er op brutale wijze aan dat staatsobligaties van perifere landen plotseling weer als bedrijfsobligaties kunnen worden behandeld, met als gevolg dat de door beleggers geëiste rente afhangt van de kredietanalyse.

Bovendien zijn de instellingen van de Europese Unie niet hervormd. De eurolanden zijn nog lang niet zo ver dat zij een Europese begroting willen die, indien nodig, in staat is om de beperkingen van de nationale begrotingen op te vangen.

Als de Europese economie vertraagt, zullen er dus weinig stabiliserende factoren zijn en zou de convergentie van de afgelopen jaren pijnlijk kunnen botsen met de economische realiteit.

Wat denkt u?

pagehit